Đổi mới để tăng giá trị

Theo Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT), sản xuất chăn nuôi năm 2014 tăng trưởng khá cao, ước tính tăng 4 - 5%; trong đó, lợn tăng gần 3%, gia cầm tăng khoảng 5%, bò sữa tăng 12%, thức ăn chăn nuôi tăng khoảng 6%. Trong năm, giá vật tư đầu vào không tăng, trong khi sản phẩm đầu ra luôn ở mức cao, lợn nạc 47.000 - 52.000 đồng/kg. Do đó, ngành chăn nuôi, nhất là lợn, bò sữa, trứng gia cầm có lãi khá lớn
Về thức ăn chăn nuôi, cả nước hiện có 199 nhà máy, với công suất thiết kết 22,2 triệu tấn/năm; sản lượng thức ăn chăn nuôi 14,7 triệu tấn, tăng 5,6% so năm 2013. Tuy nhiên, nhập khẩu nguyên liệu thức ăn chăn nuôi vẫn tăng cao so cùng kỳ năm 2013.
Năm 2014, Bộ NN&PTNT đã hoàn thiện, trình Chính phủ ban hành chính sách hỗ trợ, phát triển chăn nuôi nông hộ theo hướng an toàn, bền vững giai đoạn 2014 - 2020, tại Quyết định 50/2014/QĐ-TTg ngày 4/9/2014; xây dựng chính sách phát triển chăn nuôi bò sữa giai đoạn 2014 - 2020, tầm nhìn 2030, thay thế Quyết định 167/QĐ-TTg ngày 26/10/2001; tiếp tục xây dựng các chương trình, dự án hỗ trợ tái cơ cấu toàn diện chăn nuôi.

Cùng đó, Cục Chăn nuôi đã hướng dẫn, chỉ đạo các địa phương tổ chức liên kết theo chuỗi sản phẩm từ khâu sản xuất đến thị trường; trong đó, các doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm để liên kết các hộ chăn nuôi, thông qua các hợp tác xã, tổ hợp, hội. Theo báo cáo của 35/63 tỉnh, thành phố hiện nay, có hai hình thức liên kết đặc trưng trong chăn nuôi là liên kết dọc và liên kết ngang. Liên kết đã mang lại hiệu quả cao cho người chăn nuôi tại nhiều địa phương (Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hà Nam...).
Ngoài ra, Bộ cùng các địa phương đã tăng cường công tác phòng chống dịch bệnh, sớm kiểm soát dịch cúm gia cầm, lở mồm long móng, tai xanh; tăng cường quản lý vật tư chăn nuôi thú y; đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong chăn nuôi; nhiều chuỗi sản xuất được hình thành, phát huy hiệu quả, nhất là tại các thành phố lớn.
 

Năm 2014, chăn nuôi gia cầm tăng khoảng 5% - Ảnh: Phan Thanh Cường
 

 Hà Nội, nơi có tổng đàn gia súc gia cầm luôn ở tốp đầu cả nước; những năm qua, công tác phát triển chăn nuôi luôn được quan tâm với nhiều chương trình, đề án được triển khai. Trong đó, hai điểm nhấn nổi bật là chương trình phát triển chăn nuôi theo vùng, xã trọng điểm và xây dựng chuỗi liên kết chăn nuôi - tiêu thụ sản phẩm đã đạt nhiều kết quả khả quan. Đến nay, đã phát triển ổn định 69 xã chăn nuôi trọng điểm (12 xã nuôi bò sữa, 15 xã nuôi bò thịt, 13 xã nuôi lợn, 29 xã nuôi gia cầm). Đàn bò sữa ở các xã trọng điểm chiếm 80,2% tổng đàn bò sữa toàn thành phố Hà Nội, đàn lợn chiếm 36,05%, đàn gia cầm chiếm 61,3%. Với việc hình thành các vùng, xã chăn nuôi trọng điểm và các trại chăn nuôi quy mô lớn ngoài khu dân cư, số hộ chăn nuôi nhỏ lẻ giảm dần, quy mô chăn nuôi tăng. Chất lượng giống vật nuôi cũng được cải thiện rõ rệt, với tỷ lệ thụ tinh nhân tạo tăng đáng kể…
 

Ngành chăn nuôi những năm qua phải đối diện nhiều thách thức từ chủ quan, khách quan. Đó là do chúng ta chưa chủ động hoàn toàn được nguồn giống, thức ăn, kỹ thuật; cùng đó là sự lỏng lẻo trong chuỗi liên kết, người chăn nuôi chưa thực sự làm chủ và tạo được giá trị cao trong sản xuất, nhiều sản phẩm từ chăn nuôi chưa vươn tới các thị trường lớn thế giới. Ít lâu nữa, sản phẩm thịt heo, thịt gà, trứng sẽ không được bảo hộ thuế, chính sách trợ cấp trong cam kết tham gia khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA). Khi chính sách bảo hộ bị dỡ bỏ, các sản phẩm kể trên của Thái Lan, Indonesia hay Malaysia có thể xuất khẩu tự do vào thị trường Việt Nam.
Trong khi đó, với thực trạng con giống, công nghệ, quy mô đàn, giá thành… của ngành chăn nuôi trong nước, khó cạnh tranh với các nước trong khu vực. Mặt khác, vấn đề kiểm soát dịch bệnh, giảm giá thành sản xuất các sản phẩm, giảm chi phí sản xuất chăn nuôi… vẫn còn nhiều khó khăn. Năm 2013 và 10 tháng đầu năm 2014, Cục Chăn nuôi đã kiểm tra 280 mẫu thức ăn chăn nuôi tại một số cơ sở sản xuất, kinh doanh trên cả nước, phát hiện 6,7% số mẫu vi phạm chất lượng ở mức độ thấp so với công bố.
 

Năm 2015, Bộ NN&PTNT triển khai mạnh các nhiệm vụ, giải pháp tái cơ cấu ngành, chuyển từ chăn nuôi nhỏ lẻ, phân tán sang phát triển chăn nuôi tập trung theo mô hình trang trại, gia trại; duy trì chăn nuôi nông hộ nhưng theo hình thức công nghiệp và ứng dụng công nghệ cao; khuyến khích tổ chức sản xuất khép kín, liên kết giữa các khâu trong chuỗi giá trị để giảm chi phí, tăng hiệu quả và giá trị gia tăng… Theo đó, cần tiếp tục nỗ lực phòng chống dịch bệnh tạo môi trường thuận lợi phát triển chăn nuôi, xúc tiến xây dựng các vùng an toàn dịch bệnh, tạo thuận lợi cho tiêu thụ trong nước và xuất khẩu; Chấn chỉnh công tác quản lý giống, trước hết đối với con đực giống, nguồn tinh, giống cụ kỵ, ông bà, bố mẹ; Tăng cường quản lý chất lượng thức ăn chăn nuôi, kiên quyết đấu tranh với việc sử dụng chất cấm, kiểm soát việc sử dụng kháng sinh quá mức; Tạo thuận lợi phát triển chăn nuôi hộ quy mô lớn hơn, áp dụng kỹ thuật tiên tiến an toàn dịch bệnh, hạn chế ô nhiễm môi trường; khuyến khích phát triển chăn nuôi công nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nhất là trong chăn nuôi bò sữa, lợn, gà.